- Ισχυρότερη παιδική ανάμνηση
Οι καλοκαιρινές στιγμές με την οικογένειά μου. Θυμάμαι περισσότερο τις αισθήσεις παρά τα ίδια τα γεγονότα: τις μυρωδιές, τις φωνές, το έντονο μπλε της θάλασσας από την αυλή στο εξοχικό, τα λουλούδια, το φως, και εκείνη την αίσθηση ότι ο χρόνος δεν τελειώνει ποτέ. Νομίζω πως πολλές από αυτές τις εικόνες επιστρέφουν, συνειδητά ή ασυνείδητα, σε όσα γράφω.
- Μεγαλύτερη χαρά
Η δημιουργία και, κυρίως, η στιγμή κατά την οποία κάτι που υπήρχε μόνο μέσα στο μυαλό μου αποκτά ζωή και αρχίζει να επικοινωνεί με άλλους ανθρώπους. Ένα ωραίο κείμενο, μια ζωγραφιά, μια όμορφα δοσμένη “καλημέρα”· είναι μεγάλη χαρά να βλέπω μια ιδέα να γίνεται κοινή εμπειρία. Επίσης, το μαζί, η συνύπαρξη και η σύμπνοια με ανθρώπους.
- Μεγαλύτερη λύπη
Η απώλεια ανθρώπων και στιγμών που θεωρούσα κάποτε δεδομένες. Ίσως η μεγαλύτερη λύπη να βρίσκεται στη συνειδητοποίηση ότι δεν μπορούμε πάντοτε να επιστρέψουμε σε όσα αγαπήσαμε. Μπορούμε, όμως, να τα διατηρήσουμε μέσα στη μνήμη και, πολλές φορές, μέσα στη γραφή.
- Πρώτη επαφή με τη λογοτεχνία
Η πρώτη μου επαφή με τη λογοτεχνία ήταν μέσα από τα παραμύθια και τις ιστορίες που διάβαζα ως παιδί. Εκεί ανακάλυψα ότι οι λέξεις μπορούν να δημιουργήσουν ολόκληρους κόσμους, αλλά και να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα τον δικό μας. Αργότερα, βέβαια, θυμάμαι έντονα να διαβάζω ενθουσιασμένος Ιούλιο Βερν.
- Τι είναι η γραφή για εσάς;
Η γραφή είναι ένας τρόπος να παρατηρώ, να επεξεργάζομαι και τελικά να κατανοώ τον κόσμο (αν και δεν το καταφέρνω πάντα). Είναι ένας διάλογος με όσα με απασχολούν, αλλά και με πλευρές του εαυτού μου που ίσως δεν θα μπορούσα να προσεγγίσω διαφορετικά. Μια καταφυγή. Παράλληλα, είναι μια προσπάθεια επικοινωνίας: γράφω κάτι προσωπικό με την ελπίδα ότι θα συναντήσει κάτι προσωπικό και στον αναγνώστη.
- Τι σημαίνει η έκδοση ενός βιβλίου σας;
Η έκδοση ενός βιβλίου σημαίνει ότι ένα έργο παύει να ανήκει αποκλειστικά στον δημιουργό του. Από τη στιγμή που φτάνει στα χέρια των αναγνωστών, αποκτά διαφορετικές ζωές, ερμηνείες και συναισθήματα. Είναι μια στιγμή χαράς και δικαίωσης, αλλά συγχρόνως και έκθεσης, γιατί παραδίδεις στους άλλους κάτι που μέχρι τότε ήταν πολύ δικό σου, ίσως το πιο ευαίσθητο και ιερό σου κομμάτι.
- Το συναίσθημα με το τέλος της γραφής ενός βιβλίου
Είναι ένα παράξενο μείγμα ανακούφισης, χαράς και αποχωρισμού. Από τη μία αισθάνεσαι ότι ολοκλήρωσες μια μεγάλη διαδρομή· από την άλλη, αποχαιρετάς έναν κόσμο και κάποιους χαρακτήρες με τους οποίους έζησες για μεγάλο χρονικό διάστημα. Βέβαια, δεν είμαι βέβαιος ότι ένα βιβλίο τελειώνει ποτέ πραγματικά. Απλώς έρχεται η στιγμή κατά την οποία ο συγγραφέας αποφασίζει να το αφήσει να φύγει.
- Επιτυχία είναι…
Επιτυχία, αν αναφερόμαστε σε ένα καλλιτεχνικό προϊόν, είναι να καταφέρνει να αγγίξει έστω και έναν άνθρωπο ουσιαστικά. Να τον κάνει να αισθανθεί, να αναρωτηθεί ή να δει κάτι από μια διαφορετική οπτική. Η αναγνώριση είναι ασφαλώς σημαντική, αλλά η αληθινή επιτυχία βρίσκεται, για εμένα, στην ειλικρινή επικοινωνία με το κοινό.
- Ευτυχία είναι…
Ευτυχία είναι οι στιγμές κατά τις οποίες δεν αισθάνεσαι ότι χρειάζεται να βρίσκεσαι κάπου αλλού. Είναι η δημιουργία, οι άνθρωποι που αγαπάς, η αίσθηση ότι ανήκεις και ότι αυτό που κάνεις έχει νόημα. Να είσαι, εν γένει, συνεπής με τα θέλω και τον εαυτό σου. Συνήθως βρίσκεται σε πολύ πιο απλές στιγμές από εκείνες στις οποίες τη φανταζόμαστε.
- Συγγραφέας ή ποιητής-σταθμός για εσάς;
Ο Καμύ αποτελεί έναν συγγραφέα-σταθμό για εμένα, γιατί κατορθώνει να αποκαλύπτει την ανθρώπινη ύπαρξη μέσα από τη λεπτομέρεια, τη σιωπή και όσα οι χαρακτήρες αδυνατούν να εκφράσουν. Η ιδιαίτερη, μεσογειακή του μελαγχολία. Με συγκινεί ιδιαίτερα ο τρόπος με τον οποίο συνυπάρχουν στο έργο του το κωμικό και το τραγικό, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην ίδια τη ζωή.
- Μια πρόταση προς νέους συγγραφείς και ποιητές
Να διαβάζουν, να παρατηρούν και να γράφουν χωρίς να περιμένουν πρώτα την έγκριση των άλλων. Να μη φοβούνται τις διορθώσεις, τις αποτυχίες ή τις περιόδους αμφιβολίας, γιατί αποτελούν μέρος της δημιουργικής διαδικασίας. Και, κυρίως, να προσπαθούν να ανακαλύψουν τη δική τους φωνή αντί να μιμηθούν μια φωνή που έχει ήδη ακουστεί. Τελευταίο και κυριότερο, να ζουν συνειδητά, δίνοντας αξία σε κάθε στιγμή.
- Λαμβάνετε υπόψη την κριτική των άλλων;
Ναι, όταν προέρχεται από ανθρώπους των οποίων εμπιστεύομαι τη γνώση και την πρόθεση. Η ουσιαστική κριτική μπορεί να σε βοηθήσει να δεις το έργο σου από μια απόσταση που ο ίδιος ο δημιουργός συχνά δεν διαθέτει. Προσπαθώ, όμως, να ξεχωρίζω την εποικοδομητική παρατήρηση από την προσωπική προτίμηση και να μην επιτρέπω στην ανάγκη αποδοχής να αλλοιώσει τον πυρήνα του έργου μου. Ακούω την κριτική, την επεξεργάζομαι, αλλά η τελική ευθύνη των επιλογών παραμένει δική μου.
